تبلیغات
مسلمان امروز - مجموعه درسهایى از احكام اسلامى

salam be to

یکشنبه 22 فروردین 1389

مجموعه درسهایى از احكام اسلامى

نویسنده:   طبقه بندی: دین ومذهب واموزشهای ان، 

با عرض سلام و خسته نباشید بخش دین ومذهب مسلمان امروز خوشه مقالاتی را اماده کرده است که امیدوارم مورد توجه شما قرار بگیرد. کلیه حقوق این اثار برای نویسنده محفوظ است

تاریخچه فقه و اجتهاد -لزوم فقه و شریعت:همان طور كه در جاى خود ثابت‏شده، هدف از آفرینش انسان، تكامل فردى و اجتماعى در امور مادى، معنوى و اخلاقى است و او براى رسیدن به كمال، احتیاج مبرم به قوانینى دارد كه تمام جنبه‏هاى فوق را دارا باشد، از این رو خداوند براى هر امتى شریعت و قوانینى مقرر فرموده: «لكل جعلنا منكم شرعة ومنهاجا». (9) و مجموعه قوانینى كه به پیامبران بزرگ، همانند حضرت نوح، ابراهیم، موسى، عیسى و محمد(ص) وحى شده، قانون و شریعت را تشكیل مى‏دهد: شرع لكم من الدین ما وصى به نوحا والذى اوحینا الیك وما وصینا به ابراهیم وموسى’ وعیسى’. (10)

فقه و شریعت اسلام را مى‏توان به چند دوره تقسیم كرد:

1. در عصر پیغمبر(ص) :در عصر پیغمبر(ص) قرآن و سنت رسول خدا(ص) اساس تشریع بود و مردم مستقیماً احكام را از خود پیامبر مى‏شنیدند و سؤالات خود را از او مى‏پرسیدند؛ در این عصر، چون پیغمبر با منبع وحى ارتباط مستقیم داشت، احتیاجى به اجتهاد نبود.

2. عصر خلفا :بعد از رحلت پیامبر اصحاب به قرآن و سنت و احادیثى كه از رسول گرامى شنیده بودند عمل مى‏كردند و چون به مسائل جدید و مشكلى برمى‏خوردند و یا در تفسیر و معناى آیات و روایات اشكال و ابهامى بر ایشان روى مى‏داد به على‏بن ابى‏طالب(ع) كه اهل ذكر و باب علم پیغمبر(ص) بود مراجعه مى‏كردند. در این عصر حدیث و سنت پیغمبر مهمترین اساس تشریع بعد از قرآن بود، چه در قرآن آمده كه: «ما آتاكم الرسول فخذوه ومانهاكم عنه فانتهوا; (11) آنچه پیغمبر براى شما آورده به آن عمل كنید و از آنچه نهى كرده، خوددارى نمایید.»

3. عصر امام حسن و امام حسین(ع) :بعد از شهادت على(ع)، امام حسن و امام حسین یكى پس از دیگرى مرجع حل و فصل احكام پیروان و شیعیان بودند، ولى متأسفانه در این‏دوران،حكومت اسلامى وضع اسفناكى داشت و ظلم و استبداد مجالى براى ابلاغ احكام به مردم نمى‏داد، اولیاى دین نیز به خاطر محدودیتهایى كه داشتند،تنها براى پیروان و اطرافیان خود احكام را بیان مى‏نمودند.

 4. عصر امام سجاد(ع) :امام سجاد(ع) با همه مشكلات و محدودیتها و كنترل شدید حكومت غاصب وقت، در ضمن دعا و راز و نیاز با پروردگار، بسیارى از دقایق علوم و احكام الهى و مسائل تربیتى و اخلاقى را بیان مى‏كردند. مجموعه این دعاها به صورت كتاب بسیار نفیسى به نام «صحیفه كامله سجادیه‏» درآمده است. و رساله‏اى هم از آن حضرت به جا مانده كه به نام «رساله حقوق‏» معروف است.

5. عصر امام محمد باقر(ع):پس از حضرت سجاد(ع)، فرزند برومندش امام باقر(ع) به جاى پدر عهده‏دار امر امامت گردید. در این عصر بر اثر انقلاب حسینى و شهادت آن حضرت و اقدامات امام سجاد از یكسو، و شروع مخالفت‏بنى‏عباس با بنى‏امیه از سوى دیگر،زمینه مساعدى براى تعلیم و تربیت و آگاه ساختن مردم به قوانین ودستورات راستین اسلام فراهم گشت و امام باقر(ع) به خوبى از این‏فرصت استفاده كردند و زمینه مساعدترى براى فرزند خود امام‏صادق فراهم ساختند.

6. عصر امام صادق(ع) :در عصر امام صادق(ع) هرج و مرج امویان به اوج خود رسیده بود. حضرت این فرصت را غنیمت‏شمرده و به تبلیغ آیین پیامبر(ص) پرداخت و فقه شیعه را به طور گسترده پایه‏گذارى كرد. گفته مى‏شود در حدود چهار هزار شاگرد ازمحضر پر فیضش استفاده مى‏كردند و از گفته‏ها و درسهاى آن حضرت، قریب به چهارصد كتاب در رشته‏هاى مختلف تهیه نمودند.

7. عصر سایر ائمه(ع) :بعد از امام صادق(ع) دردوره امام رضا(ع) و فرزندانش نیز جنبشهاى علمى و فرهنگى فراوانى پدید آمد، ولى رفته رفته بر اثر انتقال امام رضا(ع) به خراسان و امام هادى به سامرا و محدودیت امام حسن عسكرى(ع)، این آزادى فرهنگى محدودتر گردید؛ درعین حال، شاگردانشان در گوشه و كنار به نشر علوم و احادیث پرداختند و از زمان امام على‏بن ابى طالب(ع) تا عصر امام حسن عسكرى(ع)، شاگردان آنها توانستند در حدود 6600 كتاب از دریاى دانش آنها تهیه كنند. مرحوم شیخ حرعاملى قسمتى از این آثار را در مجموعه بزرگى به نام وسائل الشیعه تنظیم و جمع‏آورى نموده كه مورد استفاده فقها و مجتهدان است. پیش از او نیز مرحوم كلینى (متوفى 329ه.ق.) و شیخ صدوق (متوفى 381ه.ق.) و شیخ طوسى (متوفى 460 ه.ق.) در چهار كتاب چندین جلدى به نامهاى اصول و فروع كافى، من لایحضره الفقیه، تهذیب و استبصار امهات روایات فقهى را گردآورى كرده بودند.

8.دوران نایبان امام :پس از امام حسن عسكرى(ع) فرزند برومندش، حضرت ولى‏عصر(ع) به امامت رسید. در این عصر مردم به وسیله چهار نفر كه نماینده و نایب آن حضرت بودند، مشكلات و مسائل خود را حل مى‏كردند وپس از مدتى بنا به مصالح عالى الهى امام دوازدهم از انظار پنهان گشت، و طبق مداركى این نمایندگى به طور عموم به فقهاى عظام منتقل گردید. طبق این مدارك، فقهاى عظام از زمان غیبت‏به وسیله اجتهاد، احكام و مسائل تازه‏اى را كه پیش مى‏آمد از قرآن و حدیث و اجماع و عقل، استنباط نموده و براى مردم بیان مى‏كردند.

9. پیدایش مكتبهاى اهل سنت:در عصر امام صادق(ع) چندین مكتب دیگر فقهى پدید آمد، از جمله مكتبهاى مالكى، شافعى، حنبلى، حنفى و چهره‏هایى همچون داوود بن على ظاهرى اصفهانى، حسن بصرى، سفیان ثورى‏كه مستقلاً اهل نظر و فتوا بودند و مردم كم و بیش از آنها پیروى مى‏كردند.در سال 665 هجرى، الملك الظاهر در مصر رسماً اعلام داشت كه جز چهار مكتب حنفى، شافعى، مالكى و حنبلى هیچ مذهب دیگرى رسمیت ندارد و از این تاریخ، عصر تقلید اهل تسنن از این چهار مكتب آغاز گردید و درهاى اجتهاد بسته شد و فقهاى اهل سنت‏به جاى اجتهاد و گسترش فقه به تقلید از چهار مكتب فوق و شرح كتابهاى مختصر و اختصار كتابهاى مفصل فقهى پرداختند. (12)

10. عصر نهضت و اجتهاد :این وضع همچنان ادامه داشت تا این كه اخیراً بعضى از فقهاى اهل‏سنت، همانند شیخ محمد عبده و شیخ مراغى بزرگ، شیخ عبدالمجید سلیم و شیخ محمود شلتوت راه اجتهاد را گشودند و خود را از تقلید مكتب خاصى آزاد ساختند، به طورى كه اكنون مى‏توانند فقه‏خود را مانند فقه شیعه با تطورات و تحولات زمان توسعه و گسترش‏دهند.

11. عصر فقه مقارن یا تطبیقى :در سالهاى اخیر دانشگاه الازهر با مطرح ساختن فقه مقارن، تحول‏عظیم خود را آغاز كرد و افق نوینى به روى دانشجویان الازهر گشود. فقه مقارن، فقهى است مشتمل بر فقه شیعه و سنى كه در آن محقق ومجتهد بى‏آن كه تحت تأثیر مكتب خاصى قرار گیرد، براساس دلیل، پیش مى‏رود و نظرى را كه دلیل قویترى دارد، مى‏پذیرد، از هر افقى كه باشد. در هفدهم ربیع‏الاول سال 1378 هجرى قمرى رئیس اسبق دانشگاه الازهر و مفتى اعظم اهل تسنن، شیخ محمود شلتوت، طى فتواى تاریخى خود با صراحت اعلام داشت كه عمل به مذهب جعفرى، مانند عمل به مذاهب دیگر صحیح بوده و هر كس مى‏تواند اعمال مذهبى خود را بر طبق فقه شیعه انجام دهد. (13) او در مصاحبه‏اى اظهار داشت: «من و بسیارى از برادران همكارم در دارالتقریب و مجامع ازهر و كمیسیونهایى كه براى قانون احوال شخصى (قوانین مربوط به خانواده) تشكیل مى‏شد توانستیم كه اقوال و آرایى از مذهب شیعه را بر مذهب تسنن ترجیح دهیم. هرگز فراموش نمى‏كنم، هنگامى‏كه به تدریس فقه مذاهب اسلام مشغول بودم و آرا را از نظر مى‏گذراندم، در میان آنها تنها مذهب شیعه توجهم را جلب نمود و چه بسا رأى شیعه را به دلیل قدرت استدلالهایش ترجیح مى‏دادم، زیرا در مقابل دلیل قوى و منطق محكم باید خاضع بود. و نیز فراموش نمى‏كنم كه در بسیارى از قوانین، به خصوص قوانین مربوط به خانواده (مانند طلاق،ازدواج، ارث و...) طبق مذهب شیعه فتوا داده‏ام. این است كه امروز وظیفه خود مى‏دانم كه در دانشكده حقوق اسلامى كه از دانشكده‏هاى الازهر است آنچه را كه سالها آرزومند آن بودم، برقرار سازم و آن فقه مقارن است و هدف ما به دست آوردن حكم صحیح اسلامى از فقه هر یك از مذاهب اسلامى است و قطعا فقه شیعه در این مورد در صف اول قرار گرفته است.»

. زعامت و ولایت فقیه :زعیم و ولى فقیه كسى است كه عالم به سیاستهاى دینى و برقرار كننده عدالت اجتماعى در میان مردم است و طبق روایات، ولى فقیه، وارث پیامبران و بهترین خلق خدا بعد از ائمه است و مجارى امور و احكام و دستورات، به دست اوست.

نویسندگان

نظرسنجی

    نظر شما درباره ی اجرای طرح عفاف و حجاب چیست




آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :